Evde Renkli (C-41) Film Banyosu

Merhaba,

Ülkemizdeki film banyo ve tarama yapan birçok laboratuvar ve stüdyolara kızıp kendi başladığım film yıkama sürecinden ve kurduğum sistemden bahsedeceğim. Kendi yaptığım banyonun hem maliyet olarak hem de fotoğraf kalitesi olarak beni tatmin etmesinin yanında sonuca hızlı ulaşmam ve kontrolün bende olması da bu konu üzerine gitmemin başlıca nedenleri. Deneme amaçlı kurduğum sıcaklık kontrol sistemini de bu yazıda anlatacağım.

Renkli film banyosuna başlamadan önce genelde duymuş olduğunuz “Daha önce siyah/beyaz film banyosu yapmış olman gerekiyor” tavsiyesi oldukça geçerli çünkü renkli banyoya nazaran siyah/beyaz film banyosu daha kolay ve kötü sonuçla karşılaşma riskiniz biraz daha az ve dolayısıyla film banyosu nedir, nasıl başlanır, nasıl yapılır gibi sorulara hatrı sayılır bir miktarda cevabınız olacak. Aynı zamanda ve en önemlisi;  film banyosunun işleyişini psikolojik olarak tanımış ve el yatkınlığınız bu konuda artmış olacaktır. Ama ben direk renkli banyoya girmek istiyorum diyorsanız o da olur tabi, siz bilirsiniz 🙂

Bu yazımda daha önce siyah/beyaz film banyosu yapmış kişiler için filmi banyoya hazırlama (spirale sarma vb) adımları atlayıp direk renkli banyo aşamalarını detaylı bir şekilde yazacağım. İyi banyolar 🙂

 


SICAKLIK (°C)

Siyah/beyaz film banyosunda kimyasallar için gereken sıcaklığın 20-24 °C olması gerekirken renkli film için bu sıcaklık 38 °C olmalı (daha düşük ve yüksek sıcaklıklarda da bildiğim kadarıyla işlem yapılabiliyor fakat ben standart prosedürden bahsedeceğim). Söz konusu sıcaklık 38°C olunca ve bu sıcaklığın banyo süresince sabit kalması gerektiğinden iş biraz karmaşıklaşıyor. Renkli banyoyu evde yapmanın en zor diye tabir edilen durumu burası, yoksa gerisi sb banyo kadar normal.

 


KİMYASALLAR

Renkli banyoda (C-41) kullanılan banyo kimyasalları temini ve hazırlanması da SB banyodaki gibi ulaşılabilir ve kolay. Ben TETANAL markasının Colortec C-41 Banyo Kiti‘ ni kullanıyorum. Bu kiti İstanbul-Sirkeci’ de Pamuk Ticaret (Şahabettin Abi)’ den temin ediyorum. (Ülkemizde bildiğim kadarıyla TETENAL markasından başka renkli film kimyasal kiti satılmıyor. Eğer satılıyorsa beni bilgilendirirseniz çok sevinirim). Bir kutu (2.5 lt) kitin güncel fiyatı (Ocak 2018) 200-220 TL civarlarında.

Aldığım bir kutu kitten 2.5 litre banyo hazırlanıyor.Hem kimyasalların bayatlamaması hem de 2.5 litre hazırlanmış kimyasalı bir anda stok etme problemini yaşamamak için 1′ er litre olarak hazırlıyorum. Ürünün prospektüsüne göre 2.5 litre hazırlanan kimyasal ile maksimum 40 adet 35 mm film veya 120 film yıkayabileceğiniz yazıyor (Ben, 40 adet yıkamaya çıkmıyor, 36-37 dolaylarında bırakıyorum).

Kimyasalları aldığınızda kutudan 6 adet 500 ml’ lik plastik şişe çıkıyor. Hangi şişelerin birbiriyle karıştırılacağı üzerlerinde yazıyor.

Tetenal Colortec C-41 Renkli Banyo Kiti

Şişelerden 3 tanesi “Colour Developer CD Part 1, Part 2 ve Part 3
2 tanesi “Bleach Fix BX Part 1 ve Part 2
1 tanesi “Stabilizer STAB” olarak geçiyor.

Kimyasalların hazırlanması da aşağıdaki şekilde.

 

 

 

 

 

 

Örnek:

1 litre Color Developer için 200 ml CD Part 1 + 200 ml CD Part 2 + 200 ml CD Part 3 + 400 ml su

1 litre Bleach Fix BX için 200 ml BX Part 1 + 200 ml BX Part 2 + 600 ml su

1 litre Stabilizer STAB için 200 ml STAB  + 800 ml su

Hazırlanan kimyasalların (suyla karıştırılıp şişelenen) Color Developer için 6 hafta, Bleach Fix ve Stabilizer için 24 hafta raf ömrü var.

Konsantre şişelerin ise açıldıktan sonra: 12 hafta developer için, 24 hafta belach fix ve stabilizer için raf ömrü mevcut.

 


YIKAMA SÜRELERİ

SB banyoda her marka ve değişik ASA değerine sahip film için farklı banyo süreleri verilirken renkli filmde böyle bir değişiklik söz konusu değil. Benim kullandığım TETENAL C-41 Kit için bana verdiği süreler aşağıdaki gibi.

Color Developer 3.15 dakika
Bleach Fix 4.00 dakika
Rinse (suyla yıkama) 3.00 dakika
Stabilizer 1.00 dakika

Tüm süreç 11.15 dakika sürüyor.

“Filmi PUSH yapmak isterseniz Color Developer süresini 30 saniye uzatarak 1 stop push edebilirsiniz.” 

 


YIKAMA SİSTEMİ ve SICAKLIĞI SABİT TUTMAK

Buraya kadar yazdıklarım -SB banyodan adı ve kimyası ne kadar değişse de- aşina olduğumuz kimyasalların hazırlanma süreciydi. Renkli banyo için sıcaklığı sabit tutma konusunda internette bir çok teknik ve sistem mevcut. Mesela kimileri banyo küvetini yada lavabo evyesini sıcak suyla dolduruyor ve bütün kimyasalları küvete/evyeye koyarak 38 dereceye ulaşmasını bekliyor. Öyle tahmin ediyorum ki bu sıcaklıkta bu teknikle sabit kalabilmek çok ama çok zor. Öte yandan bu iş için üretilen JOBO, Phototerm gibi markaların hazır sistemleri de mevcut fakat ülkemizde çok nadir bulunması, yurtdışı satış fiyatlarının da oldukça yüksek olması bu ürünlere ulaşabilmeyi büyük ölçüde olanaksız kılıyor. Baktım bu tür sistemler çok zor, ben de sıcaklığı sabit tutma konusunda hem ucuz hem de kullanım kolaylığı yönünden uygun bir sistem kurdum kendime.

Büyük bir (50 litrelik) saklama kabının içine rezistans yerleştirdim. Rezistansı dışardan termostata bağladım. Kabın iç duvarına birbirine zıt yönlerde 2 tane akvaryum motoru monte ettim. Rezistansla ısınan kaptaki su 38 °C sıcaklığa ulaşınca termostat devreye giriyor ve rezistansa gelen elektriği kesiyor. Akvaryum su motorları da sürekli çalışarak kabın içindeki suyun sirkülasyonunu sağlıyor ve sıcak/soğuk su karışımı homojen oluyor. Aşağıdaki fotoğrafta da göreceğiniz üzere 2 tane sokak parke taşını (yarım kesik) kabın alt zeminine yerleştirdim ve üzerine ince tel ızgara koydum. Kimyasal şişelerini bu ızgara üzerine yerleştiriyorum.

Kötü göründüğüne bakmayın, içi yosun tuttu temizlemem gerekiyor lakin canavar gibi çalışıyor 🙂

Önden görünüm

Kullandığım Malzemeler:

  • 50 litrelik Jumbo boy saklama kabı (yaklaşık 25-40 TL arasında)
  • Termostat (EMKO marka) (100 TL’ ye almıştım)
  • Benmari Rezistans (15 TL diye hatırlıyorum)
  • 2 adet küçük akvaryum motoru (tanesi 10 – 15 TL)
  • 2 yada 3′ lüpriz (uzatma kablosu)
  • Sıvı Conta (5-10 TL civarı)

Üstten görünüm

Yandan görünüm

 


ISITMA KABININ HAZIRLANIŞI 

  1. Saklama kabının (fotoğrafta görüldüğü üzere) altından 5-6 cm yukarısında 2 adet delik açtım. Açtığım bu deliklere rezistansı monte ettim ve deliklerin çeperine sıvı conta sıkarak burayı su sızmaması için sabitledim.
  2. Rezistansın ısıtma kabından çıkan iki ucunu da, diğer ucunda fiş olan bir kabloya bağladım.
  3. 3’lü prizin kablosunu  ikiye kesip araya EMKO marka termostatı ürünün kitapçığında belirttiği gibi monte ettim. (Bu konu biraz karışık gibi duruyor ama termostat ve 3’lü priz alıp bir elektrikçiye götürürseniz size 5 dakikada bağlayabilirler.)
  4. Isıtma kabının içine bir tanesi rezistansın tam ortasında, bir tanesi de karşı duvarında kalacak şekilde 2 adet akvaryum motoru monte ettim. Bu motorlar kaptaki suyun sirkülasyonunu sağlıyor ve rezistans çevresindeki ısınan su tüm kaba hızlıca yayılıyor.
  5. Termostattan çıkan ısı ölçeri (kırmızı kablo) kabın içine bıraktım. Bu ısı ölçer kaptaki suyun sıcaklığını ölçüyor ve bilgiyi termostata gönderiyor.
  6. Isıtma kabının zeminine iki tane sokak parke taşı yerleştirdim. Bu parke taşının üzerine de mangal ızgarası gibi kaba sığabilecek metal ızgara yerleştirdim. (Izgara, kabın içine koyduğum kimyasal şişelerinin kap zeminindeki rezistansa değmemesi için)(*Neden parke taşı demeyin, en hızlı bunu bulabildim. İlk başta iki tahta takoz koymuştum ama suyun kaldırma kuvvetini unutmuşum, yüzmeye başladılar 🙂 Daha sonra iki adet mermer kestiririm dedim ama kaldı şimdilik, fırsat bulamadım kestirmeye.Ayrıca taş/mermer ısındığında ısısını çabuk kaybetmiyor, ısı değişimi çok hızlı olmuyor ve bu da iyi bir avantaj)
  7. Rezistansın fişini arasına termostat bağladığım 3′ lü prize takıyorum. 3′ lü prizi de fişe takıyorum ve sistem çalışmaya başlıyor. 
  8. Akvaryum su motorlarını ayrı bir prize takıyorum. Çünkü termostat sistemi kapatınca onlar da duruyor bu yüzden ayrı bir prize bağlamak gerekiyor.

TERMOSTAT AYARI VE TAVSİYELER

Kullandığım termostat EMKO markasının ESM-3710-N modeli. Bu tür cihazlar genelde kuluçka makinalarında ısı sabitlemek için kullanılıyormuş. Cihazı elektronik malzemeler satan herhangi bir yerde bulmanız çok kolay.

Rezistansı direk bu cihaza bağlamak istemedim. Isıtma kabının şekli ve yapısını ilerde değiştirmek isteyebileceğimden dolayı portatif olmasına kadar verdim. 

Termostat’ ın ayarlarından kaç °C den sonra sisteme giden elektriği keseceğini ayarlıyorum. Bu değeri ilk başlarda kimyasalların sabit kalacağı 38 °C yaptım fakat daha sonra kimyasal şişelerini ısıtma kabından çıkardıktan sonra ve film yıkama tankına döktüğüm anda 1-1.5 derece aşağı düştüğünü farkettiğimde 39-39.5 °C dolaylarında kullanmaya başladım. Mesela ben termostatı 39 °C sıcaklığına ayarladım ve termostat sistemdeki su sıcaklığı 39 °C’ nin 0.1 °C altına düştüğü an çalışmaya başlıyor ve rezistansa elektrik veriyor. Isınan su sıcaklığı 39°C olduğu anda da sistemin elektriğini kesiyor ve bekliyor. Bu şekilde ısıtma kabındaki sıcaklık sürekli istediğim derecelerde duruyor. Geri kalan çocuk oyuncağı 🙂

 


FİLM BANYOSU

Bazı renkli filmlerde (internette okuduğum kullanıcı tavsiyelerinde ve bazı markaların kendi tavsiyelerinde) pre-wash (ön-yıkama) öneriyorlar. Ön yıkama; filmi kimyasallarla yıkamadan önce 38°C sıcaklığındaki su ile yaklaşık 1 dakika yıkamak. Bunu filmin yıkama kalitesi bakımından değil de yıkama kolaylığı konusunda değerlendirirsek şöyle bir avantaj sağlıyor; yıkama tankındaki film ile ısıtma tankındaki kimyasalların sıcaklığı aynı oluyor. Isıtma kabından çıkardığım 38 °C deki kimyasalı film yıkama tankına döktüğümde kaybettiğim ısı kaybını minimuma indiriyor. (Bu arada film yıkama tankını da ısıtma kabının içinde tutuyorum.) Daha sonrada filmi sırasıyla belirtilen sürelerinde kimyasallar ile yıkıyorum ve duruluyorum.

 

Filmi yıkarken her 30 saniyede 10 saniye boyunca yıkama tankındaki çubuk ile ajitasyon yapıyorum. Kimileri kapağı kapalı tankı 10 saniye boyunca çevirerek yapıyorlar ajitasyonu fakat bu yaptığım şekilde sonuçlar bana gayet makul geliyor. Herhangi bir baloncuk/köpük yada film üzeri yıkanmamış bölge sorunu yaşamadım.

İlk banyo (Color Developer) 3 dakika 15 saniye sürüyor.
İkinci banyo (Bleach Fix) 4 dakika sürüyor
Üçüncü adımda 3 dakikalık 30-40°C sıcaklığında akar su ile yıkama işlemi var. (bunu banyodaki her evde bulunabilen ani su ısıtıcısını ayarlayarak yapıyorum. Genelde yaklaşık 32 °C civarlarında yıkıyorum)
Dörüncü banyo (Stabilizer) 1 dakika sürüyor.
Son olarak yıkama bitince yine 30-40 °C aralığında akar suyla yaklaşık 5 dakika filmi duruluyorum. Durulama sonrası tanktan çıkarıyor ve kuruması için asıyorum.

 


NOT VE ÖZET

Yazının ana konusu renkli film banyosu yapabilmek için kimyasalları uygun sıcaklıkta tutabilecek bir sistem kurmak üzerine. Bu sistemi ister para verip hazır alabilirsiniz, ister bir makina/elektronik mühendisi-teknikeri yada bu işten anlayan birine kurdurabilirsiniz yada kendiniz kurabilirsiniz. Sonuçta mantık basit, bir kaptaki suyun sıcaklığını sabit tutmak üzerine kurulu 🙂

Bu sistemin bana maliyeti yaklaşık 190-200 TL’ ye mal oldu. Önceleri gözümde büyüyordu fakat daha sonra bir anlık gaza gelip yaparım ben bunu dedim ve kurdum. Güncel fiyatlara göre kendi yaptığım banyolarda bir makara yıkama maliyetim 5,10-5,30 TLcivarında. İşin kontrolünün de kendinde olması cabası.

Bir sonraki yazımda film tarama konusuna değineceğim.

Esen kalın.

 

Konu hakkında soru/görüş/önerileriniz olursa yorum yazabilir yada “info@erdemguven.com” adresine e-posta gönderebilirsiniz.

 

 

 

 

 

 

 

Written by Erdem Güven

Fine art digital & film wedding photographer based in Turkey.

No Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir